Rivierkazematten I en II Willemsdorp.

Omdat we inmiddels een geruim aantal foto’s van de Rivierkazemat II bij Willemsdorp in de collectie hebben en de kazemat een uitgebreide geschiedenis heeft, is er besloten om hier een aparte pagina te maken, speciaal gericht op de Rivierkazemat II. Omdat het belangrijkste onderdeel van de geschiedenis van deze bunker zich afspeelde in de meidagen van 1940, is ervoor gekozen deze pagina in te delen onder de “mei 1940” pagina. Niet alle foto’s zijn met zekerheid gemaakt in mei 1940. Omdat de foto’s allen een opschrift hebben van II/Fallschirmjäger Regiment 1, is het waarschijnlijk dat de foto’s (kort) na mei 1940 gemaakt zijn.

Mochten er in de toekomst nog foto’s van de Rivierkazemat I of andere versterkingen bij Willemsdorp en Moerdijk aan de collectie worden toegevoegd (Deze zoeken wij nog voor de collectie), dan worden deze ook hier geplaatst.

De Rivierkazemat II. Halverwege de jaren 30 begon Nederland door te krijgen dat Europa mogelijkerwijs op een nieuwe oorlog afstevende en Nederland wellicht deze keer niet neutraal meer zou kunnen blijven. De mobilisatie werd afgekondigd en overal in het land werden versterkingen en bunkers aangelegd om een eventuele Duitse aanval te kunnen weerstaan. Zo ook bij de Moerdijkbruggen, de belangrijkste verbinding tussen de provincies van Holland en Noord-Brabant. Bij Willemsdorp werden in 1936 twee Rivierkazematten gebouwd van het Type B waarbij de schietgaten gericht werden op de beide bruggen. De Rivierkazemat I werd gebouwd ter hoogte van het spoor en was gericht op de spoorbrug. De Rivierkazemat II werd gebouwd vlak naast de oprit van de verkeersbrug en was daarmee ook gericht op de verkeersbrug. De beiden bunkers waren bewapend met een kanon van 5 no 2 en een zware mitrailleur. Een niet geringe vuurkracht dus. Het enige nadeel, dat later funest zou blijken was dat de schietgaten op de bruggen gericht waren en er kon dus nauwelijks vuur worden uitgebracht in de richting van Willemsdorp. Omdat men in die tijd nog niet bekend was met de inzet en uitwerking van parachutisten en men de vijand vanuit Duitsland via Noord-Brabant verwachtte is dit niet geheel onlogisch. [^1]

De bezetting van de beide rivierkazematten werd in mei 1940 gevuld door eenheden van de Politietroepen. Zij waren verantwoordelijk voor het bemannen van de kanonnen van 5 no 2. De zware mitrailleurs werden bediend door militairen van de mitrailleur sectie van het 3e Grensbataljon. (Beide bunkers samen één sectie van MC-3GB). Overigens was niet alleen de bezetting aanwezig op de 10e mei in de Rivierkazemat II. In de kazemat lagen de slagsnoeren voor het opblazen van de verkeersbrug en een reservevoorraad van 1250 kg springstof. Hoewel de bruggen dus van springstofladingen voorzien waren, waren deze niet scherp gesteld. Dit wederom vanuit de gedachte dat de vijand vanuit Duitsland zou komen en men dus tijd genoeg zou hebben om de brug te vernietigen. Op parachutisten had men in dit geval dus wederom niet gerekend. [^2]

In de ochtend van 10 mei 1940 stond de Rivierkazemat II onder bevel van de SMI van Almkerk van de politietroepen. Met een kanon van 5 van no2 en mitrailleurs werd vanaf hier vuur uitgegeven op de Duitse parachutisten die de brug wilden veroveren. De Duitse parachutisten slaagden er via het water in bij de bunker te komen en sommeerden de Nederlandse bezetting tot overgave. Hier werd dan ook pijnlijk duidelijk dat schietgaten aan de achterkant van de bunker zeer welkom waren geweest. Echter zonder slag of stoot gaven de Nederlanders zich niet over. De Duitsers dreigden de bunker op te blazen maar de Nederlanders vochten door. De Duitsers probeerden via de ventilatiebuizen de Nederlandse bezetting uit te roken wat niet lukte omdat zij hun gasmaskers opzetten. Toen bliezen de parachutisten de deur uit de sponningen en gooiden handgranaten naar binnen. In de wetenschap dat er 1250 kg springstof in de bunker lag, besloot de SMI van Almkerk zich over te geven met zijn manschappen. Op de diverse foto’s van de Rivierkazemat II uit de collectie, ziet u dat de Fallschirmjägers van het 2e bataljon van FJR 1 hun visitekaartje hebben achtergelaten.

Rivierkazemat I. De Rivierkazemat Willemsdorp I welke hieronder op de foto is te zien, was eveneens in 1936 gebouwd. Het ging net als bij de Rivierkazemat II om een Rivierkazemat type B. Kazemat I lag direct naast het spoor en werd op het moment van de inval bezet door vijf man onder bevel van korporaal Kwak van de Politietroepen. Omdat de Kazemat pal naast het landingsterrein van de Duitse parachutisten lag met de schietgaten gericht op het spoor was het voor de Nederlandse bezetting nagenoeg onmogelijk effectief vuur uit te brengen op de parachutisten die buitendijks, buiten het schootsveld van de Kazematbediening tot op korte afstand genaderd waren. De Duitse parachutisten konden dan ook effectief vuur uit brengen op de schietgaten die de bemanning van de Kazemat naar de begane grond dwongen. Handgranaten werden naar binnen gegooid door de schietgaten maar misten hun effect. Intussen hadden de Duitsers twee gezinnen gevangengenomen van twee personeelsleden van de NS die allebei een woning hadden bij het sein en wachthuis aldaar. De twee gezinnen hadden de schuilplaats betrokken die bij de woning van de seinwachter lag. De zestienjarige zoon van een der gezinnen, het gezin Huisman werd door een Duitse onderofficier meegenomen naar de achterdeur van de kazemat waar hij een pistool op zijn buik gericht kreeg. De bezetting van de Kazemat werd hierop door de jongen gevraagd zich over te geven onder dwang van de Duitser. De bezetting die de jongen goed kenden zagen dan ook geen andere keus dan zich over te geven. Door dit incident werd de Kazemat bij het spoor eenvoudig geneutraliseerd.[^3]

[^1] bron: http://www.zuidfront-holland1940.nl/index.php?page=permanente-en-semi-permanente-versterkingen-en-voorzieningen [^2] bron: http://www.zuidfront-holland1940.nl/index.php?page=vak-wieldrecht [^3] bron: http://www.zuidfront-holland1940.nl/index.php?page=willemsdorp