Dordrecht in de oorlog

Een collectie van historische items van de tweede wereldoorlog in Dordrecht.

Bidprenten Duits. 

Gedurende de oorlog vorderde sneuvelden er veel soldaten. Om deze soldaten te herdenken werden er veelal zogenaamde "bidpentjes" of in het Duits, "sterbebilder" gedrukt. Zowel aan Nederlandse zijde, vlak na de Meidagen van 1940 als aan de Duitse zijde werd er  gebruik gemaakt van deze bidprentjes. 

De bidprentjes vermeldden vaak de naam van de betreffende soldaat, de datum en plaats van overlijden en soms ook de oorzaak van het overlijden. 
Ook niet zelden werd er vermelding gemaakt van de rang, en eventuele medailles van de militair, als wel de laatste rustplaats. Bij Duitse soldaten was de laatste rustplaats vaak de plaats van overlijden. Terwijl Nederlandse soldaten nog vaak werden begraven in de plaats waar zij vandaan kwamen.

Obergefreiter Leopold Kreuzer

Het bidprentje dat hierboven is the zien, is het bidprentje van de Obergefreiter Leopold Kreuzer. Kreuzer werd geboren op 15 augustus 1911 en was 33 jaar oud toen hij sneuvelde op 14 oktober 1944. De oorzaak van zijn dood was een zware verwonding echter is het niet bekend, of in ieder geval niet bij ons bekend wat de toedracht van die zware verwonding was. Wat mogelijk zou kunnen zijn is dat obergefreiter Kreuzer één van de Duitse soldaten was die gewond raakte toen de Zwijndrechtse brug in september 1944 per ongeluk door Duitse soldaten werd opgeblazen. Wellicht heeft hij dat ongeluk in eerste instantie nog overleefd waarna hij later is overleden aan zijn verwondingen. Een andere mogelijkheid is dat hij vanaf het dichtstbijzijnde front is overgebracht naar een ziekenhuis in Dordrecht, waarna hij overleed. Gefreiter Kreuzer werd in eerste instantie begraven op de algemene begraafplaats in Dordrecht, maar is later overgebracht naar Ysselsteyn Limburg. Zijn graf ligt in blok CO - Rij 10 - graf 238. *1

Wellicht zijn er mensen die meer kunnen vertellen over de mogelijke aard van de verwonding van obergefreiter Kreuzer. 

Obergefreiter Alois Pflugmacher.

Het bidprentje hierboven is van Obergefreiter Alois Pflugmacher.  Wat vreemd is, is dat Dhr. Pflugmacher niet in de online archieven van de Deutsche Volksbund für Deutsche Kriegsgräberfürsorge is terug te vinden.*1 Een verdere zoektocht in het sneuvelregister van het Dordtse 40-45 museum levert ook geen resultaat op.*2 Wat wel opmerkelijk is, is dat er in datzelfde register nog 14 andere gesneuvelden staan die op dezelfde datum overleden zijn, maar waar geen sneuvel locatie van bekend is. En dat levert toch de nodige vragen op. Het bidprentje stelt dat Obergefreiter Pflugmacher gesneuveld is op het Hollandsche Diep en onderdeel was van een FLAK eenheid ( Flieger abwehr kanone - luchtafweer). Mogelijkerwijs was hij onderdeel van de FLAK luchtafweer bewaking van de Moerdijkbruggen en is hij bij een geallieerde luchtaanval om het leven gekomen. 
Maar er is een andere mogelijkheid. Verder onderzoek op het internet heeft ons geleerd dat er op 4 november een geallieerde luchtaanval was op het dorp Zevenbergen. *3 Hierbij vielen veel slachtoffers. Het lijkt er sterk op dat Obergefreiter Pflugmacher één van deze gesneuvelden was. In dat geval blijft het wel opvallend dat het Hollandsche Diep als sneuvel locatie werd aangemerkt. 

Als we de gegevens van het Dordts museum door de zoekmachine halen van de Deutsche Volksbund für Kriegsgräberfürsorge , komen we tot de volgende conclusie: Van de 14 gesneuvelden op 04 november 1944 die wij terugvinden op de verlieslijsten van het Dordtse museum zijn er 6 niet te traceren in het register van de Volksbund für Deutsche kriegsgräberfürsorge. Van slechts één militair ( Ernst Amrhein is de sneuvel locatie bekend bij de Volksbund, namelijk Dordrecht. De overige 8 gesneuvelden staan wel in het sneuvelregister van de volksbund maar daarvan is niet de sneuvel locatie bekend. 

Ernst Amrhein:            sneuvel locatie Dordrecht / Wel in Volksbund register. 
Willi Behnke:               sneuvel locatie onbekend / Niet in Volksbund register. 
Otto Dietrich:               sneuvel locatie onbekend / Wel in Volksbund register. 
Walter Eitelbus:           sneuvel locatie onbekend/ Niet in Volksbund register. 
Josef führmann:           sneuvel locatie onbekend/ Niet in Volksbund register. 
Karl van de Kamp:       sneuvel locatie onbekend/ Niet in Volksbund register. 
Johannes Koenig:        sneuvel locatie onbekend/ Niet in Volksbund register. 
Konrad Kühbauch:       sneuvel locatie onbekend/ Wel in Volksbund register. 
Alfred Merle:                sneuvel locatie onbekend./ Wel in Volksbund register. 
Walter Reichle:            sneuvel locatie onbekend/ Wel in Volksbund register. 
Edmund Risler:            sneuvel locatie onbekend/ Wel in Volksbund register. 
Franz Scheckenbach:  sneuvel locatie onbekend/ Wel in Volksbund register. 
Bruno Schmidt:            sneuvel locatie onbekend/ Wel in Volksbund register. 
Engelbert Teil:              sneuvel locatie onbekend/ Niet in Volksbund register. 

In de latere jaren van de oorlog ging de sneuvelregistratie in kwaliteit achteruit. Door chaotische gevechten en snelle terugtrekkingen bleven Duitse gesneuvelden vaak liggen op het slagveld en de geallieerden deden vanzelfsprekend minder moeite om de Duitse doden te identificeren dan de Duitsers. Het is het vermoeden van de auteur van deze website dat Obergefreiter Alois Pflugmacher zeer waarschijnlijk een haastige en provisorische begrafenis heeft genoten in een vermoedelijk veldgraf, als er al iets van een begrafenis is geweest. Daarna zijn de stoffelijke resten vermoedelijk overgebracht naar Ysselsteyn waar hij begraven is als onbekende soldaat samen met de zes anderen die eveneens niet in de Volksbund zijn terug te vinden. 

Obergefreiter Alois Pflugmacher sneuvelde op 24 jarige leeftijd in de buurt van het Hollandsche Diep . We zijn zeer benieuwd of er iemand verdere inlichtingen kan verschaffen over zijn persoon. 

Oberfeldwebel Hans Pickert. 

Oberfeldwebel Hans Pickert sneuvelde op 20 september 1944 in Dordrecht. Er is vooralsnog niets bekend over de toedracht van zijn overlijden. Maar de datum waarop hij overleden is kan bijna geen toeval zijn. Op 20 september 1944 werd de Zwijndrechtse spoorbrug voorbereid om gesprongen te laten worden. De geallieerden waren een paar dagen eerder op 17 september met operatie Market Garden begonnen. Onverwijld ging er een lading af waardoor de brug gedeeltelijk en onopzettelijk gesprongen werd. Hierbij kwamen drie Duitse soldaten om het leven die zich op de brug bevonden. Het is aannemelijk dat Oberfeldwebel Hans Pickert er daarvan één was. *4

Oberjäger Josef Geiersberger.

Josef Geiersberger was onderdeel van 2./FJR 1 ( 2e compagnie van Fallschirmjäger Regiment 1 ) welke op 10 mei 1940 met hun parachutes in de polder oostelijk van Wieldrecht landden. De compagnie kreeg spoedig het bevel om de omgeving Rijksstraatweg in de richting van Dordrecht vrij te maken. Ongeveer bij Gravestein kwam de compagnie in vuurcontact met de 1e sectie van 2-III-34 RI. Een gevecht dat 2./FJR 1 snel in zijn voordeel beslechtte. Er werd doorgestoten naar villapark Amstelwijck waar de commandopost van I-28.RI onder Majoor van Hoek zich bevond met een kazemattencomplex. Hier kwam het wederom tot een gevecht tussen de aldaar Nederlandse troepen en ondernam de commandant van 2./FJR 1, Leutnant Graf von den Blücher samen met een aantal manschappen een ware stoottroepaanval tegen de commandopost met zijn schuilbunkers. Gevolgd door ondersteuning van de rest van de 2e compagnie en elementen van 4./FJR 1 werd de Nederlandse bezetting van de commandopost en het kazemattencomplex compleet overrompeld. *5 Hoewel deze gevechten zich voor 2./FJR 1 in een succes uitmondden waren deze niet zonder slachtoffers.Oberjäger Geiersberger was één van de parachutisten die bij de gevechten rondom de commandopost en bunkerpark Amstelwijck sneuvelde. Hij werd begraven op de begraafplaats in Dordrecht en na de oorlog op Ysselsteyn: Blok: CP - rij 7 - graf 172. *6

*1 Bron : Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge
*2 Bron: Verlieslijst museum 1940-45 Dordrecht.
*3 Bron: Canon van Moerdijk.
*4 Bron: 
Het boek : 40-45 van Wim van Wijk
*5 Bron: Zuidfrontholland1940 - Vak Wieldrecht 1e fase.
*6 Bron: Zuidfrontholland1940 - Josef Geiersberger.