Dordrecht in de oorlog

Een collectie van historische items van de tweede wereldoorlog in Dordrecht.

Andere zaken uit Dordrecht. 

Op deze pagina vind u zaken die niet in de categorie van foto's of documenten vallen. 


Dienblad: Niet gebroken maar gebogen.
U ziet hieronder een dienblad uit de oorlog. Het dienblad is gevonden in een antiekwinkel in Dordrecht. Na de meidagen werden veel van dit soort dienbladen gemaakt. Een bescheiden vorm van verzet en afkeer richting de bezetter. 


Brevet voor den scherpschutter. 

Hieronder is een ingelijst Brevet voor den scherpschutter van den Bijzonderen Vrijwilligen Landstorm te zien. De Brevet is uitgereikt aan Cornelis de Keizer bij het vrijwillige Landstorm korpsverband Dordrecht. De Bijzonder Vrijwillige Landstorm was een regionale vooroefening. Uiteindelijk na een periode van vooroefenen werd men bij een stamregiment geplaatst.  


SS-Eetketel, achtergebleven in Dordrecht. 
Hieronder ziet u een Duitse eetketel die is achtergebleven in Dordrecht na de oorlog. Op de onderkant van de eetketel staat : Rich. P. SS Rttf. Wat staat voor SS-Rottenfuhrer, een rang die ongeveer gelijk stond aan die van korporaal. Het is letterlijk een zwart stuk geschiedenis, want zoals bij de meeste mensen wel bekend, was de SS de politiek militaire tak binnen het Duitse leger en verantwoordelijk voor honderdduizenden al dan niet miljoenen doden tijdens de tweede wereldoorlog. Op de Singel 137 was het bureau van de Sicherheitsdienst gevestigd. Hier had het hoofd van de SD Carol Neumann dan ook zijn bureau gevestigd. Menig gearresteerd verzetsman of vrouw werd hier onderworpen aan brute verhoren. Op 15 februari 1945 besloot het verzet in Dordrecht een aanslag op hem te plegen bij de singel 137. Men maakte hier gebruik van explosieven. Hoewel de aanslag zonder slachtoffers bij het verzet lukte, werd Neumann niet gedood. Het verzet schreef hierop een brief aan de Ortskommandant van Dordrecht Dhr. Graf v. Solms. Het verzet legde hierin uit dat de aanslag alleen op Neumann en de SD was gericht als represaille op de beestachtige verhoren door Neumann. De actie leek op begrip te rekenen van de Ortskommandant. Neumann werd de toegang ontzegd tot de Ortskommandatur, kreeg geen nieuw bureau en werd zelfs door Solms aangegeven bij het Kriegsgericht. Neumann vertrok vervolgens met zijn SD naar Utrecht waardoor de actie van het verzet toch een succes was. De eetketel hieronder behoorde mogelijk aan één van de SS-militairen die voor de SD werkten. Wellicht is deze achtergebleven toen de SD Dordrecht verliet. *1



Radio gebruikt tijdens de oorlog in Dordrecht.  

 
De onderstaande radio was een gift van Dhr. Ger Sels uit Dordrecht. Zijn grootvader van moeders kant luisterde tijdens de oorlog stiekem naar de radio. Maar dat was niet zonder risico. op 13 mei 1943 kregen alle Nederlanders de opdracht van de Duitse bezetter om alle radio's in te leveren. De Duitsers wilden inmiddels niet dat het Nederlandse volk naar radio Oranje of de BBC kon luisteren. De grootvader van Dhr. Sels; Dhr. Gerrit Pieter Amerika woonde tijdens de oorlog op de Reeweg Zuid. Hij had twee Duitsers ingekwartierd. Eén van die Duitsers was een aardige man die ook eten meebracht voor het gezin, maar de andere was een fanatieke nazi die zelfs een grote foto van Adolf Hitler boven zijn bed had hangen. Het weerhield Gerrit Pieter Amerika er echter niet van om geen gehoor te geven aan de oproep tot het inleveren van de radio. Hij bewaarde de radio in een kast en luisterde er tijdens de oorlog naar zodra de Duitsers het huis verlieten. De radio is gelukkig nooit door de Duitsers ontdekt maar het gebruik ervan had grote gevolgen kunnen hebben. Wie naar Radio Oranje of de BBC luisterde kon rekenen op hoge geldboetes, verbeurdverklaring van de inboedel en zelfs gevangenisstraffen van meerdere maanden. Deze radio heeft de oorlog overleefd. Het is een heel bijzonder stuk geschiedenis van een tijd waarin het verboden was om naar de radio te luisteren en ons iets verteld over het alledaagse leven tijdens de tweede wereldoorlog in Dordrecht. 



Oranje armband - Binnenlandse Strijdkrachten Dordrecht. 


De armband op deze foto heeft toebehoord aan een lid van de Stoottroepen van de Binnenlandse Strijdkrachten in Dordrecht. Op de foto hierboven ziet u dat de BS'er in Dordrecht een zelfde type armband op zijn linkermouw draagt. De Binnenlandse Strijdkrachten ( BS ) werden in september 1944 opgericht door Prins Bernhard.  De BS was een overkoepelende organisatie voor alle verzetsgroepen die er op dat moment waren in Nederland. Voorbeelden hiervan zijn: de Ordedienst ( OD ) , de Landelijke Knokploegen ( LKP ), en de Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers ( LO). De ontwikkeling van deze armbanden begon in september 1944. Het eerste model was een oranje armband met zwarte letters: Oranje erop. De armbanden vielen echter in Duitse handen waardoor het geallieerde opperbevel de armbanden verbood. Hierdoor waren er nieuwe armbanden nodig. Het gevolg was dan ook dat men overal in Nederland diverse soorten armbanden tegenkwam bij de Binnenlandse Strijdkrachten. De armband die u hier ziet is een voorbeeld van een armband die men in Dordrecht droeg tijdens de bevrijding. In dit geval is het een witte armband met oranje letters die het woord "Oranje" vormen. Het woord Oranje moest er dan ook verplicht op staan. Rechts op de stempel staat : Stoottroepen NBS ( Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten) - Dordrecht - District 5 cdt ( Commandant). Hieronder kunt u nog wat meer foto's bekijken: ( Klik voor vergroting) 

*1 Bron: Verzet in en om Dordrecht - K van Loon - bladzijden 279 t/m 285.